02-07-2024 - Mountainbiken, Nieuws

Review Specialized Stumpjumper 15: meest persoonlijke trailbike ooit?

Een nieuwe Specialized Stumpjumper is toch altijd een beetje bijzonder. De OG van de trailbikes heeft zich de afgelopen 43 jaar in diverse vormen en gedaantes aan ons getoond en het is altijd weer tof om te zien waar de ontwerpers zich op hebben gestort om de nieuwste versie nog sneller, comfortabeler dan wel capabeler te maken. Precies de punten waarop de Stumpjumper versie 15 is verbeterd.

We werden ontvangen op het Canadese Vancouver Island om daar de geboorte van de nieuwste Stumpjumper te vieren. Onder toeziend oog van de ontwerpers van Specialized, maar ook de ogen van oprichter Mike Sinyard en voormalig CEO van Santa Cruz, Rob Roskopp. Laatstgenoemde was op dat moment een grote verrassing, tien jaar geleden zou iedereen je voor gek hebben verklaard als je zou beweren dat Rob ooit voor concurrent Specialized aan de slag zou gaan. In het kort: Rob kocht het huis tegenover Mike en nadat ze elkaar voor een periode argwanend aankeken raakten ze aan de praat en hun gedeelde passie voor mountainbikes deed de rest.

Naast een uitgebreid producttechnisch team stonden er ook puike rijders zoals Matt Walker klaar om over hun ervaringen te vertellen.

Onopvallend

Wanneer we de Specialized Stumpjumper 15 onder ogen krijgen, valt er in eerste instantie op… dat er niet zoveel opvalt. Dat wil zeggen, de fiets oogt redelijk gelijk aan het voorgaande model met het grote optische verschil dat de side-arm verdwenen is. Dit geeft de bike direct een robuustere look. Een andere subtiele verandering is dat de knik in de zitbuis een stuk lager ligt dan bij het voorgaande model. Dit heeft als voordeel dat er een veel langere dropper in gemonteerd kan worden. Wanneer je dichterbij komt zie je dat de Swat-box een nieuwe klep heeft gekregen, dezelfde die we ook al op de nieuwste Epic 8 zagen, met een cleaner design. Het laatste is de uit de kluiten gewassen Fox-demper met het predicaat Genie erop.

We krijgen gelukkig tekst en uitleg van de ontwerpers over wat de Stumpjumper 15 anders maakt. Het uitgangspunt was dat de vorige iteratie van de Stumpjumper bestond uit een ‘gewone’ en een Evo-versie, waarbij veel rijders bleken te kiezen voor de stevigere Evo-variant. Dit hebben ze meegenomen in het ontwerpproces, waardoor de Stumpjumper 15 capabeler is geworden dan de voorgaande Stumpjumper Evo, maar dan gecombineerd met positieve klimeigenschappen van de ‘gewone’ Stumpjumper. Er wordt dus op dit moment ook enkel een ‘gewone’ Stumpjumper gepresenteerd en wanneer we het navragen is er op dit moment ook geen sprake van dat er een Evo-model naast komt te staan.

Op zoek naar de limiet

Het viel Specialized op dat wanneer zij een capabelere bike produceerden, het niet lang duurde tot de rijders op zoek gingen naar de grenzen van deze bike. Hogere snelheden, grover en steiler terrein, nieuwe lijnen en dikkere drops en sprongen. Gewoon, omdat het kan. Het idee achter de nieuwe Stumpjumper was dan ook om de lat weer wat hoger te leggen, om een fiets te ontwerpen waarbij rijders opnieuw op zoek kunnen gaan naar nieuwe limieten.

Het punt van aandacht hierbij was de demper, die eerder niet de performance kon geven op de serieuzere lijnen. De meest logische stap naar een bike die beter bestand is tegen steviger rijgedrag is een coil-demper (dus met een veer in plaats van lucht), echter zijn die weinig allround inzetbaar. De Fox Genie-demper moet hier verandering in brengen en combineert volgens eigen zeggen de voordelen van een coil-demper met die van een luchtdemper.

Geest in de fles

Het probleem bij een luchtdemper is dat wanneer je er hard op rijdt, je vaak de druk hoger moet oppompen dan wordt aangeraden om het gevoel van een bottom-out te voorkomen. Echter verander je zo uiteraard meerdere eigenschappen van de demper, waardoor deze minder functioneert. Wat ze met de Genie (denk aan de geest uit de fles) hebben gedaan is dat ze een soort tweetraps luchtdemper hebben gecreëerd: de eerste 70 procent van de demper functioneert ongeveer gelijk aan een traditionele demper (maar dan met een groter volume), echter wanneer je de laatste 30 procent van de slag bereikt wordt de tweede luchtkamer afgesloten en verklein je dus het volume. Dit zorgt voor een betere support wanneer je richting het bottom-out punt komt, waardoor de demper eindeloos diep aan lijkt te voelen. Het grotere volume van de demper moet ook zorgen voor een betere small bump performance. Voorheen was het altijd deels kiezen tussen tractie, bottom-out resistentie en small bump performance, met de nieuwe Genie-demper moet het allemaal mogelijk zijn.

Ze hebben hiermee dus een short travel bike (145 millimeter veerweg achter) long travel eigenschappen willen meegeven. Ook op de Stumpjumper 15 zien we de mogelijkheid om de hoek van het balhoofdstel aan te passen en de bottom-bracket te verlagen met een flipchip, daarnaast is het nu mogelijk de Stumpjumper zowel als 29’er als met een gemixte wielset te rijden. Wil je een 27,5 inch achterwiel monteren, dan heb je wel een nieuwe suspensie-link nodig, welke los verkocht wordt. De zogeheten S-sizing, waarbij rijders kunnen kiezen uit drie maten, zorgt ervoor dat er nog meer persoonlijke voorkeur kan worden toegepast. Als kers op de taart is de Genie-demper makkelijk en snel te tunen door bijvoorbeeld tokens toe te voegen of juist te verwijderen.

Met al deze mogelijkheden kan je je bike op de Nederlandse trails instellen met een hoge bottom-bracket, een steile balhoofdhoek, 29 inch wielen en een speciaal voor onze trails getunede demper. Ga je een dagje of weekje rijden op de meer uitdagende trails, dan transformeer je diezelfde bike naar een mini-enduro met een luie balhoofdhoek, een lage bottom-bracket en een ‘alles opzuigende’ demper die je optioneel als mullet kan rijden. Specialized claimt een verbeterde bump-controle van 16,3 procent en verbeterde tractie van 57 procent (in vergelijking met de Stumpjumper Evo). De nieuwe Stumpjumper is dus vooral een zeer persoonlijke bike geworden.

Bijzonder is dat voorheen het credo was, meer vering staat gelijk aan meer capaciteit. Dat dit anders kan laat de Genie-demper zien. De Specialized Enduro heeft bijvoorbeeld 25 millimeter meer veerweg dan de Stumpjumper, maar gebruikt ongeveer dezelfde range in de zone waarin je als mountainbiker het gros van de tijd rijdt.

De Genie moet garant staan voor die speelse en lichtvoetige fiets die vertrouwen geeft op grotere jumps. Door tokens toe te voegen (zie hieronder) kun je mid- en end-stroke van de demper aanpassen. Zou je de demper maximaal volstoppen met tokens dan krijg je een zeer poppy rijgevoel, haal je ze er allemaal uit dan plakt de bike meer aan de grond, waarbij hij alles wat op zijn pad komt opslokt. Afhankelijk van jouw rijstijl en het terrein waar je op rijdt pas je dit dus aan, je hebt in totaal vier tokens om mee te tunen. Als extra optie is het ook mogelijk aan de uiteindes van de demper tokens te verwisselen. Hiermee kun je het gevoel bij bottom-outs nog aanpassen, dit duurt wel iets langer om te wisselen dan de eerdergenoemde tokens.

Hoe snel dan?

Hoewel het voor sommigen spannend zal klinken, is het toevoegen of verwijderen van een token een fluitje van een cent, ook voor de technisch mindere goden. Het is een klusje dat je onderaan de trail kan doen. Hoe ga je te werk? Als eerste haal je met een demperpomp de druk geheel uit de Genie. Vervolgens haal je de veiligheidclip van de demper, waardoor je de sleeve, het ronde omhulsel, weg kan schuiven. Vervolgens kun je de tokens, die uit twee delen bestaan, er naar wens op klikken of afhalen. Wanneer je tevreden bent schuif je de sleeve terug op zijn plaats en klik je de clip weer op zijn plek.

Het oppompen vraagt om wat extra aandacht: je dient de demper eerst tot ongeveer 50 psi op te pompen tot je voelt dat de beide luchtkamers van de Genie gelijk gevuld zijn. Ditzelfde doe je nog een keer wanneer je op 100 psi zit, vervolgens breng je de demper helemaal terug naar jouw persoonlijke druk. Het gehele proces duurt misschien twee tot drie minuten. Mocht je dit proces trouwens vergeten, dan is er nog niks aan de hand, want ook tijdens het rijden zullen de luchtkamers zich gelijktrekken, echter rijd je vervolgens wel met te weinig druk. Dus je zal na de afdaling de druk moeten bijvullen.

Genie

Hoe werkt de Genie precies? Het betreft een gepatenteerde demper in een Fox-behuizing. In plaats van de gebruikelijke positieve luchtkamer, heeft de Genie twee positieve luchtkamers. Hiermee is dus in eerste instantie al het totale luchtvolume vergroot, wat zorgt voor een vlakkere spring-curve in de eerste 70 procent van de demperslag. Deze zachtere demping geeft de rijder hetzelfde gevoel als een coil. Druk je de demper verder in, dan schuift de band binnenin over een ventiel, waardoor in een klap de luchtkamer weer verkleind wordt. Hierdoor is de laatste 30 procent van de demper veel progressiever, wat (het gevoel van) een bottom-out verkleint, dit op een veel effectievere manier dan een reguliere luchtdemper.

De demper gebruikt dus nu met minder input meer veerweg, wat ‘m comfortabeler maakt en zorgt voor een betere tractie en controle. Voor de liefhebbers: bij 1080 newton gebruikt de Stumpjumper Evo 86 millimeter veerweg, bij dezelfde kracht gebruikt de nieuwe Stumpjumper 100 millimeter veerweg: dus 14 millimeter extra demping. Dit is trouwens ook een voordeel voor lichtere rijders, die meer profijt halen uit de demper.

  1. Met beide luchtkamers open is het Genie-luchtvolume enorm. De Genie-ventielen verbinden zowel de binnenste als de buitenste luchtkamers, wat resulteert in een veel vlakker veerkarakter voor de eerste 70 procent van de slag van de schokdemper.
  2. De Genie-ventielen werken binnen de eerste 70 procent van de slag van de schokdemper en blijven open, waardoor beide luchtkamers worden benut om dat vlakkere veerkarakter te behouden voor maximale grip en bump resistance.
  3. Tijdens de laatste 30 procent van de slag bedekt de Genie-band de ventielen, waardoor de buitenste luchtkamer wordt afgesloten. Dit resulteert in een aanzienlijk progressievere veerconstante, het voorkomt bottom-outs en biedt stabiliteit.

De trails op

Na een grondige uitleg gaan we de trails op. Op het hoogteverschil van een paar honderd meter na doen de eerste trails vrij Nederlands aan, flowy met hier een daar een feature. We starten met de bike in de neutrale setting, 29 inch wielen en 1 token in de demper. De klim is fantastisch aangelegd, steil genoeg om het leuk te houden en hier en daar voorzien van technische stukjes om het interessant te houden. Het is op dit terrein dan ook niet nodig de demper dicht te draaien. De steile zitbuis biedt een ontspannen houding op de fiets die we prima kunnen volhouden. De druk op de wielen is goed in balans, zelfs wanneer we tijdens het klimmen op sommige stukken het voorwiel over een wortel of steen moeten trekken. Ook in de haarspeldbochten omhoog laat de Stumpy zich makkelijk draaien. Wij rijden met onze 189 centimeter op een S5 die is voorzien van een 210 millimeter dropper! Dat is echt een mooie verbetering, op de voorgaande Stumpjumper Evo waren we gelimiteerd tot een 175 millimeter. Wanneer een gravelweg op draaien proberen we de lock-out van de demper; deze doet wel wat, maar we zouden dit enkel voor de weg of gravelpaden gebruiken. Met de demper open is de grip ook zeer constant, wat het klimmen hier en daar speels kan laten aanvoelen. Zowel tijdens het klimmen als op de vlakkere stukken is de fiets comfortabel en vlot.

Eenmaal boven maken we ons klaar voor de afdaling. Een poging om Matt Hunter bij te houden, met wie het tijdens de klim omhoog gezellig kletsen was, viel na ongeveer vijftig meter al in duigen en de beste man verdween uit het zicht. Vreemd, aangezien we beiden op dezelfde bike rijden…

In eerste instantie lijkt de bike veel op de voorgaande Stumpjumper Evo. Dit uit zich in een gevoel van vertrouwen op de trails en in een speels karakter (denk aan het van links naar rechts bewegen en omhoog bij een sprong). Wanneer we de aanwezige kombochten met steeds meer snelheid rijden wordt het verschil duidelijk; de fiets plakt aan de trails vast. Maar ook op de iets grovere secties met wortels en kleine stenen en rotsen groeit het vertrouwen. Het gevoel neigt iets meer naar dat van een endurobike toe en stapje voor stapje geven we de fiets meer ruimte om te laten zien wat er mogelijk is. Na een paar rondes is het tijd om een paar sprongen te wagen. De Stumpjumper geeft het gevoel dat je herkent van een downhill- of endurofiets: het komt wel goed. En dat is even wennen op een trailbike.

De lange dropper geeft trouwens echt noemenswaardig veel extra ruimte, waardoor je je nog makkelijker beweegt. Specialized laat weten dat er maar liefst 55 millimeter extra diepte is gewonnen (in een maat S3!).

We wisselen continu van trail en op een van de laatste ritten pakken we er een die een flink stuk steiler en rauwer is, met enkele gapjumps van twee tot drie meter. Aangezien we onderaan een heel stuk moeten klimmen om weer naar het startpunt te komen, rijden we deze slechts eenmaal… wat inhoudt dat alles dus in een keer blind gereden moet worden: een mooie eindtest voor de Stumpjumper.

Hoewel we met enige aarzeling in een treintje aan de afdaling beginnen, blijken onze zorgen nergens voor nodig, ook hier weet de Stumpy wel raad met alles wat ‘m voor de voeten wordt gegooid.

Gedurende de testritten hebben we kunnen spelen met de verschillende spacers, wat echt een opvallend verschil in rijeigenschappen kan bieden. Doordat dit zo snel te wisselen is, zou je bij wijze van spreken tijdens een dagje Winterberg je tokens nog kunnen wisselen tussen het rijden van de flowtrail of de downhilltrack. We hebben ook de variant met gemengde wielen kunnen rijden, dus met het 27,5 inch achterwiel: dit maakt de bike simpelweg een nog capabelere afdaler.

Conclusie

We hebben de fiets slechts twee dagen kunnen testen, te kort om enige minpunten op te merken. De Stumpjumper 15 is misschien wel de bike die het meest persoonlijk is af te stellen, hiermee heeft hij een gigantisch inzetbereik. En dat maakt het uiteraard ook een geschikte fiets voor een heel grote doelgroep, zeker voor degenen die gewoon in Nederland hun huis en haard hebben en kunnen genieten van een dagje over de grens rijden in gebieden waar het terrein wat meer van ze verwacht. Of de formule N+1 (het aantal fietsen is dat je in je schuur zou moeten hebben) nog standhoudt, dat weten we niet. In elk geval kun je met een stuk minder fietsen af dan voorheen.

Modellen Specialized Stumpjumper

Aangezien de Stumpjumper 15 de Stumpjumper Evo 14 vervangt, wat is er dan gebeurd met de ‘gewone’ Stumpjumper? We zetten een aantal modellen kort op een rijtje. De Epic WorldCup is te vergelijken met de oudere Epic-hardtail en is een ware XC-sprintbike. Geschikt voor korte en snelle parcoursen waarop de rijders voluit gaan. Daarop volgt de Epic, dit is de XC-racemachine voor alle KOM-vreters en marathonrijders. De Epic Evo is te vergelijken met de ‘oude’ Stumpjumper en staat nu te boek als een downcountry trailbike en deze is zeer geschikt voor de Lage Landen. Zoek je echter meer uitdaging, dan kom je uit bij de Stumpjumper 15, die het bereik van de ‘oude’ Stumpjumper Evo ruimschoots overtreft. Deze heeft door de vele afstelmogelijkheden het inzetbereik van zowel XC als lichte enduro.

Meer informatie

Deze review van de nieuwe Specialized Stumpjumper is ook terug te lezen in de volgende Up/Down, losse uitgaven van Up/Down bestel je in onze webshop. Of word abonnee zodat je geen reviews en andere artikelen meer hoeft te missen! Meer informatie over de Stumpjumper en alle modellen en specs vind je op de website van Specialized.

 van