Route: Vilnius
Bike & city trip Vilnius
Fietsen tussen Litouws groen, heftige oorlogsherinneringen en relaxte hipstercafés
Veel hoofdsteden overrompelen je met schreeuwerige drukte, volle winkelstraten en lelijke industrieterreinen. Vilnius is anders. De Litouwse hoofdstad ademt rust en is groen en schoon. De mix van vergane Sovjetgeschiedenis, barokke straatjes, groene rivieroevers en de opvallend relaxte straatsfeer maken dat je je er snel thuis voelt. En als fietser krijg je er verrassend veel ruimte.
Tekst Marcelino Lopez foto’s Arno Weel, Go Vilnius, Gabriel Khiterer, Joana Suslaviciute, Justinas Auskelis, Monika Krilaviciene
Op uitnodiging van Go Vilnius reisden we met z’n tweeën naar Vilnius voor een korte fietstrip. Niet alleen om de stad zelf te ontdekken, maar ook het mooie naburige dorpje Trakai en de groene gebieden rondom de Neris-rivier. We reden op e-bikes en mountainbikes en ontdekten een stad die veel vriendelijker, groener en veelzijdiger bleek dan we vooraf hadden verwacht.
Vanaf het moment dat we uit het vliegtuig stapten, viel op hoe schoon en overzichtelijk Vilnius is. Geen massatoerisme, geen hysterische verkeersdrukte, maar brede straten, veel bomen en opvallend veel ruimte. Litouwen heeft flink geïnvesteerd in fietsinfrastructuur, zo werd ons verteld, en dat merk je meteen. Overal liggen nette fietspaden, maar minstens zo opvallend: fietsers mogen vaak gewoon gebruikmaken van voetgangerspaden, zolang wandelaars maar voorrang krijgen. Het levert een ontspannen verkeersbeeld op dat je in veel Europese steden niet meer ziet.
Ons verblijf in het statige Neringa Hotel past perfect bij die sfeer. Het hotel, midden in het centrum, is een begrip in Vilnius. Sinds de Sovjettijd is het een ontmoetingsplek voor kunstenaars, schrijvers en intellectuelen. De architectuur ademt nog steeds iets van die modernistische jarenzestigstijl, maar dan stijlvol opgefrist. De ligging aan Gediminas Avenue — de belangrijkste boulevard van de stad — maakt het bovendien een ideale uitvalsbasis.
Na een korte wandeling eten we onze eerste avond bij Etno Dvaras, een traditioneel Litouws restaurant waar de folklore er dik bovenop ligt, maar op een charmante manier. Houten interieurs, traditionele muziek en serveersters in klederdracht. Hier maken we meteen kennis met de Litouwse keuken: koude bietensoep (šaltibarščiai), enorme aardappelknoedels (cepelinai) en gefrituurd roggebrood met kaas. Stevig comfortfood, duidelijk bedoeld voor lange winters. Daarna doen we nog een paar blokjes om het eten te laten zakken.
Veelzijdig Vilnius
Vilnius voelt als een verzameling kleine steden in één. Elke wijk heeft een compleet eigen sfeer. Antakalnis is een groene, rustige wijk met brede lanen en historische gebouwen. Hier liggen onder meer het indrukwekkende Sapieha Palace en de barokke Church of St. Peter and St. Paul. Žvėrynas is een van de charmantste buurten van Vilnius: houten villa’s, veel groen en een bijna dorpse sfeer. Paupys is juist een nieuwe hippe wijk vol moderne architectuur, kleine designwinkels, foodhallen en jonge creatieven. Een soort mini-Kopenhagen met Baltische invloeden.
De volgende ochtend stappen we op de fiets voor een uitgebreide tocht door Vilnius. Opvallend hoeveel gezichten de stad heeft. Het historische centrum staat vol barokke kerken en smalle steegjes, maar een paar kilometer verder fiets je ineens langs moderne glazen torens, houten villa’s of verlaten Sovjetblokken.
Onze vriendelijke, goed belezen gids Lina loodst ons door de oude stad, langs het Kathedraalplein, de universiteit en de artistieke wijk Užupis. Die laatste noemt zichzelf gekscherend een onafhankelijke republiek, compleet met eigen grondwet. Op muren hangen de teksten daarvan in meerdere talen. Je leest er vrijzinnige wetten als: “Iedereen heeft het recht gelukkig te zijn” naast “Iedereen heeft het recht ongelukkig te zijn.” Heerlijk hippie-achtig.
Langs de rivier de Neris zien we ook hoe groen de stad is. Brede oevers, kleine strandjes, hardlopers, zwemmers en overal mensen die buiten leven zodra de temperatuur het toelaat. Op zonnige dagen krijgt Vilnius bijna iets Scandinavisch ontspannen.
Na onze ‘culturele’ fietstocht lunchen we bij Panama, gelegen in het eerder genoemde Žvėrynas: een mooie wijk vol houten villa’s en oude ambassades. Vroeger was dit een jachtgebied, nu is het een rustige buitenwijk van deze sowieso al relaxte hoofdstad. Wij hadden er een erg goede lunch in Panama Food Garden. Aanrader.
De schaduw van de Sovjettijd
Hoe ontspannen en modern Vilnius vandaag ook aanvoelt, de geschiedenis is nooit ver weg. Dat merken we later die middag tijdens een bezoek aan de voormalige Lukiškės Prison. De gevangenis functioneerde meer dan een eeuw onder verschillende regimes: tsaristisch Rusland, nazi-Duitsland en later de Sovjets. De dikke muren, kale cellen en verhoorkamers maken indruk.
Wat het extra bijzonder maakt, is dat het complex tegenwoordig deels is omgevormd tot culturele hotspot. Kunstenaars huren er ateliers, er zijn concerten en exposities, terwijl de gevangeniscellen grotendeels intact zijn gebleven. Een bizarre maar fascinerende combinatie. Nu is het een plek om vrijheid te vieren en daar dankbaar voor te zijn. Volgens onze gids werd hier zelfs een deel van Stranger Things opgenomen.
Nog confronterender vonden wij het bezoek aan het voormalige KGB-museum, tegenwoordig het Museum of Occupations and Freedom Fights. In de kelders zie je verhoorcellen en executieruimtes waar tijdens de Sovjetbezetting mensen verdwenen. Er zijn ook oude opnames van executies te zien. Behoorlijk heftig. Litouwen verloor tijdens de twintigste eeuw een enorm deel van zijn bevolking door oorlogen, deportaties en bezettingen. Dat voel je hier bijna fysiek.
Als je Vilnius bezoekt, zijn beide plekken een must-see: noodzakelijke herinneringen aan de horrors van oorlog. Wat opvalt aan Litouwers is dat ze opvallend open zijn over die geschiedenis. Je krijgt geen gladgestreken toeristische versie, maar eerlijke verhalen over angst, verzet en onderdrukking. Litouwers zijn bovendien openlijk pro-westers en anti-Poetin. Overal zie je steunbetuigingen aan Oekraïne.
Trakai: fietsen tussen kastelen en meren
De volgende dag rijden we richting Trakai, een klein stadje op ongeveer een half uur van Vilnius. Alleen de rit ernaartoe is al de moeite waard: bossen, water en eindeloze groene landschappen.
Trakai zelf lijkt bijna een decor voor films. Niet verbazingwekkend worden hier regelmatig films en series opgenomen. Midden in een meer ligt een rood bakstenen eilandkasteel dat rechtstreeks uit een fantasyfilm lijkt te komen.
Met de mountainbikes rijden we langs meren, houten huizen en stille boswegen. Hier merk je hoe dicht natuur en stad in Litouwen bij elkaar liggen. Onderweg vertelt onze gids Domas over de Karaïmen, een kleine etnische minderheid die eeuwen geleden vanuit de Krim naar Litouwen werd gehaald. Hun bekendste culinaire exportproduct is de kibinai: gevulde deegpasteitjes met vlees of groenten. Bij Kybynlar eten we ze vers uit de oven. Simpel, maar perfect als lunch na drie uur fietsen.
We sluiten af met een glas gira (soms geschreven als gyra door buitenlanders): een traditioneel Baltisch drankje gemaakt van gefermenteerd roggebrood. Het heeft een licht alcoholisch, friszoet en broodachtig smaakje — ergens tussen frisdrank, bier en kombucha in.
Vilnius blijkt ook culinair verrassend sterk. Naast traditionele restaurants eten we onder andere bij Gaspars en ELĒNO: modern, verfijnd en internationaal georiënteerd. Geen overdreven pretentieus gedoe, maar serieus goed eten met veel lokale ingrediënten.
Elke zomer organiseert de stad bovendien het 3 daagse Vilnius Pink Soup Fest. Tijdens het festival kleurt letterlijk de hele stad roze. Mensen dragen roze kleding, restaurants serveren creatieve variaties op šaltibarščiai en er zijn optochten, concerten en bizarre wedstrijden zoals oberraces met kommen roze soep.
Het begon ooit als een grappige ode aan de nationale soep, maar trekt inmiddels tienduizenden bezoekers. In 2026 kwamen er bijna 180.000 mensen op af. Inmiddels is het uitgegroeid tot een van de opvallendste foodfestivals van Europa. In 2027 zal hij worden gehouden van 28 tot en met 30 mei.
Het festival zegt veel over de mentaliteit van Vilnius-bewoners. Waar sommige Oost-Europese hoofdsteden nog vrij serieus aanvoelen, durft Vilnius juist speels, creatief en licht absurd te zijn. Een compleet stadsfestival rondom koude roze soep vat die sfeer eigenlijk perfect samen.
Verkiai Regional Park
Op zaterdag, onze laatste dag, regent het licht en is het fris. Temperatuurverschillen kunnen hier groot zijn, wordt ons verteld: in onze vier dagen beginnen we met 25 graden en eindigen we met 4 graden. De fietsgids van Velotakas raadt ons handschoenen aan.
Toch hebben we veel zin in de MTB-tocht richting Verkiai Regional Park. Via mooie fietspaden in de stad rijden we over grotendeels gravelpaden langs de Neris richting bossen, meren en groene buitengebieden net buiten Vilnius. Door de heuvels is het best uitdagend mountainbiken. Je fietst door dicht bos en langs prachtige uitzichtpunten.
Onderweg passeren we kleine strandjes met allerlei gratis faciliteiten om te sporten: volleybalvelden, roeiplekken, douches en zelfs plekken om je fiets schoon te maken. Vandaag is het te koud en nat, maar in de zomer zie je hier overal locals ontspannen.
‘En toch,’ zegt onze gids, ‘zelfs hartje zomer blijft de sfeer hier relaxt en rustig. We hebben gewoon heel veel groen. Er zijn meerdere goede mountainbike-routes dichtbij de stad.’ Het is moeilijk voor te stellen dat je je nog steeds binnen de grenzen van een hoofdstad bevindt.
Na uren fietsen eindigen we ietwat gesloopt maar tevreden weer bij Neringa Restaurant voor lunch. Daarna volgt een nogal bijzonder uitje: de bierspa. In warme houten baden gevuld met bierextracten en kruiden dobberen we tussen de hopgeuren terwijl je ondertussen gewoon een biertje kunt drinken. Je mag tappen zoveel je wilt. Typisch Oost-Europees: een beetje absurdistisch, maar ook erg grappig. En na een dag fietsen een weldaad voor de benen. Op een paar slokken na laten wij de biertap grotendeels links liggen. Hitte en alcohol blijft een gevaarlijke combinatie.
De laatste avond sluiten we af bij Augustin, een restaurant waar gerechten bedoeld zijn om te delen. Veel groenten, mooie presentatie en een ontspannen sfeer. Het type plek dat je net zo goed in Kopenhagen of Berlijn zou kunnen tegenkomen.
Vilnius heeft misschien niet de grote internationale naam van Praag of Berlijn, maar juist dat vonden wij interessant. We moesten aan al onze gidsen bekennen dat we eigenlijk weinig wisten over deze regio. De stad voelt nog relatief onontdekt en authentiek.
Voor fietsers is het bovendien een ideale bestemming: compact genoeg om veel te zien in een paar dagen, maar groot genoeg om telkens weer nieuwe wijken en routes te ontdekken. Voeg daar de groene omgeving, goede restaurants en indrukwekkende geschiedenis aan toe, en je hebt een bestemming die eigenlijk veel meer aandacht verdient. Onze vier dagen bleken uiteindelijk veel te kort.
Vilnius als fietsstad
- Veel vrijliggende fietspaden
- Relatief weinig autoverkeer
- Fietsers mogen vaak op voetgangerspaden rijden
- De stad is compact: veel highlights liggen dicht bij elkaar
- E-bikes zijn ideaal vanwege enkele steile stukken in de oude stad
- Rond de Neris-rivier liggen prachtige recreatieve routes
Handige praktische links voor het fietsen:
https://www.govilnius.lt/visit-vilnius/activities-in-vilnius/cycle-around-vilnius
https://www.govilnius.lt/visit-vilnius/activities-in-vilnius/get-around-vilnius-on-a-bike
Voor fietshuur en mooie routes kun je bij Velotakas terecht:
https://velotakas.lt/en/city-mtb-maps/touring-city-maps/
Over Litouwen
- Bijna een derde van het land bestaat uit bos
- Vilnius voelt veel westerser en moderner dan veel mensen denken
- Engels wordt vrijwel overal goed gesproken
- Litouwen heeft een sterke outdoorcultuur: zwemmen, kajakken, fietsen en wildkamperen zijn populair
- De combinatie van Sovjet-erfgoed en een creatieve jonge cultuur maakt de sfeer uniek
Koffiestops die je niet wilt missen
Vilnius heeft een opvallend sterke koffiecultuur. Verspreid door de stad vind je kleine specialty coffee-bars, vaak gecombineerd met designwinkels, galeries of boekencafés. Dit zijn een paar favorieten:
- Circus Piano – Misschien wel de gezelligste van allemaal. Kleine zaak met uitstekende koffie en een creatieve, bijna Berlijnse sfeer.
- Backstage Cafe Roasters – Goede koffie, eigen branding en populair bij locals.
- Mint Vinetu – Tweedehandsboekwinkel en café in één. Perfect voor regenachtige middagen.
- Augustas & Barbora Love Story Cafe – Romantisch ingericht café gebaseerd op een beroemde Litouwse liefdesgeschiedenis.
- Elska Coffee – Scandinavische vibes, lokale kunst aan de muren en uitstekende koffie.
- StrangeLove Coffee Co. – Specialty coffee met eigen branderij en open haard.
- Kiras – Vegan bakkerij en koffiebar in een traditioneel houten huisje.
Kunst, cultuur en verborgen plekken
Vilnius voelt creatief zonder geforceerd hip te worden. Overal duiken kleine galeries, street art-projecten en culturele initiatieven op. Onze aanraders:
- Open Gallery – Street art in een oud industrieel gebied.
- Museum of Culture and Identity of Lithuanian Jews – Indrukwekkend museum over de Joodse geschiedenis van Litouwen.
- Vilnius University – Een van de oudste universiteiten van Europa, met binnenplaatsen en bibliotheken die aan Hogwarts doen denken.
Handig is ook de Vilnius Pass waarmee je gratis meer dan 30 musea kunt bezoeken en korting kunt krijgen op tours en bij restaurants.
https://www.govilnius.lt/visit-vilnius/get-vilnius-pass
Aanrader is ook het Meet a local programma waarbij je door vrijwilligers door de stad geleid kunt worden. https://meetalocal.lt/
Voor algemene informatie kun je terecht op www.govilnius.lt
